گلیم فرش6

خریدار گلیم فرش [هنرکده محمدی]

گلیم فرش چیست و چه تفاوتی با دیگر انواع قالیچه و قالیچه دارد؟

از قدیم الایام، مردم یاد گرفته اند که از پشم ریسی برای بافتن فرش استفاده کنند. این نوع فرش به صورت گروهی با زیلو و جاجیم قرار می گیرد. اما تفاوت اصلی با زیلو و جاجیم در عدم استفاده از لوله در بافت آن است.

این نوع فرش به دلیل تنوع در سبک و طرح مورد توجه بسیاری از خریداران قرار گرفته است و در خانه های مجلل و سنتی مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. در این مقاله در مورد فرش، سبک بافت و تفاوت آن با فرش صحبت خواهیم کرد.

گلیم فرش8

فرش گلیم

فرش گلیم یکی از سبک ترین انواع فرش است که معمولاً در مناطق ترکمن، ترک و قفقاز بافته می شود. این نوع فرش از پشم و موی حیوانات بافته می شود و برای رنگرزی تارهای آن از گیاهان طبیعی استفاده می شود.

در بازار فرش امروزی فرش گلیم را می توان به انواع فرش دستباف و ماشینی تقسیم کرد. بدون شک ظاهر دست ساز آن ماندگاری بیشتر و رنگ های پایدارتری دارد. زیرا هم نخ و هم رنگ نخ از مواد طبیعی گرفته شده است. اما نوع دستگاه از مواد شیمیایی استفاده می کند.

البته در نوع ماشینی او می توان طرح های ظریف تر و دقیق تر و رنگ های بیشتری را دید.

برای فرش ماشینی و دستباف محدودیت سایز وجود ندارد. بافندگان می توانند آن را در اندازه های بسیار کوچک برای قاب های تزئینی تا اندازه های بزرگتر برای فرش در آشپزخانه، راهرو و راه پله ببافند.

به همین دلیل از این فرش ها هم در خانه های مجلل برای دکوراسیون و هم در خانه های معمولی برای فرش در اتاق های مختلف استفاده می شود. فرش های گلیم معمولاً بدون پرز هستند و به همین دلیل بسیار سبک هستند و شستشوی آنها راحت تر است.

گلیم فرش4

جنس نخ گلیم فرش چیست؟

الیاف مورد استفاده در فرش های ماشینی اغلب پلی استر هستند. پلی استر نوعی الیاف پلاستیکی مرغوب است که به دلیل درخشندگی و درخشندگی زیبایی منحصر به فردی به فرش می بخشد. این الیاف پلی استر عمدتاً نخ های BCF یا نخ های PP هستند.

طرح و نقش های گلیم فرش

در گلیم فرش های ماشینی از طرح هایی استفاده می شود که در انواه گلیم دستباف استفاده می شود. در گلیم فرش های دستباف ایرانی هر منطقه و هر ایل طرح های مخصوص به خود را دارد. مشهور ترین این طرح ها مربوط به اقوام زیر است.

  • گلیم سنه (سنندج)
  • گلیم قشقایی
  • گلیم شاهسون
  • گلیم خمسه
  • گلیم هرسین
  • گلیم ترکمنی
  • گلیم بلوچ

 

سنه

این محصول که مخصوص سنندج است بسیار ظریف و با کیفیت تولید می شود و طرح های اصلی آن نقوشی به نام هراتی با طرح بوته ها و خطوط مورب است. گلیم سنه دارای طرحی بسیار زیبا و معروف است که نقش ترنج در وسط آن قرار دارد و زمینه آن رنگارنگ و دارای طرح گل های ظریفی است.

 

قشقایی

تنوع طرح و رنگ بافته های این ایل را به خاطر این می دانند که یا در محل اتراق بافته می شوند و یا هنگام کوچ کردن و فراوانی مناظر طبیعی اطراف هنرمند این تنوع را پدید آورده است. نقش اصلی این گلیم طرح های هندسی و حیوانی هستند ، نظیر : ستاره هشت پر ، هشت ضلعی و تصاویر بز ، طاووس و آهو.

 

خمسه

این نوع فرش متعلق به پنج طایفه شیرازی است و نام خمسه به اختلاط این پنج طایفه در این استان اشاره دارد. در این میان دو طایفه به زبان عربی و دو طایفه به زبان ترکی و در یکی از آنها که به باصری ها معروف است به فارسی صحبت می کنند.

بافت آنها سوماکا است که به ده بید معروف است. طراحی این محصولات عمدتاً با زمینه تیره است که بر روی آن ستاره هایی مورب به شکل الماس های پیچیده بافته شده است.

هرسین

این منطقه در استان کرمانشاه یکی از مراکز مهم قالی بافی در ایران است. شاید مهمترین ویژگی این نوع گلیم این است که هنرمند آن را با سلیقه خود و با توجه به شرایط محیطی می بافد. حاشیه ها و پس زمینه ها به قدری کوچک و رنگارنگ هستند که هیچ فضایی بین نقش ها پیدا نمی شود.

 

ترکمن

مهمترین ویژگی رنگ است که در میان آن قرمز روشن نقش اصلی را ایفا می کند. در این فرش محکم و سبک، نقوش بر اساس نقش سربی به نام گل دسته بندی شده و در شش یا هشت وجه بافته می شود. در مدل ترکمنی، هر گل نشان دهنده یک خانواده است.

 

بلوچ ها

طرح و رنگ این پارچه ها برگرفته از شرایط اقلیمی اقوام بلوچ است. مدل های این فرش ها راه راه بوده و در هر ردیف از طرح ها و رنگ های مختلفی استفاده شده است. در پارچه های دست ساز این اقوام از رنگ های تیره مانند جگری، آبی تیره، شتری و قهوه ای استفاده می شود و البته رنگ های روشن مانند سبز، قرمز و زرد نیز از ویژگی های آنهاست.

گلیم فرش

تفاوت گلیم و جاجیم چیست؟

همانطور که گفته شد فرش گلیم از نظر بافت شبیه فرش یا قالیچه است. این بافت که Cut Pile نام دارد از بریدن نخ روی فرش به وجود می آید. فرش های ماشینی به صورت جفت در دستگاه بافندگی بافته می شوند. دو فرش پس از بافت با برش از هم جدا می شوند.

در این راستا فرش ها دارای ضخامت بالا و ضخامتی هستند که اغلب حدود ۱۰ میلی متر است. پس ضخامت بیشتر یکی از تفاوت های گلیم و جاجیم است.

اما از سوی دیگر، گجت ها به صورت دایره ای بافته شده اند. این نوع پود فاقد نخ خواب بوده و فقط با نخ تار و پود شکل می گیرد. به همین دلیل مانند فرش بافت بسیار نازکی نسبت به فرش یا قالیچه دارند.

این تفاوت اصلی بین فرش و جاجیم است. جاجیم های دست ساز به همین روش توسط عشایر بافته می شود. در این جاجیم ها پایه و پود قالی با رنگ های زیبا و طبیعی بافته می شود که نقوش بافت جاجیم را تشکیل می دهد.

در اینجا شایان ذکر است که قالیچه های دستبافت که از آثار هنر ایرانی است گاهی نقش برجسته ای دارند. قالیچه های گل برجسته یکی از زیباترین آثار هنری عشایر ایرانی است.

نحوه بافت گلیم فرش

فرش های گلیم موجود در بازار معمولاً در سایزهای استاندارد ۱۰۰ در ۷۰ سانتی متر، ۱۵۰ در ۱۰۰ سانتی متر (نیم اینچ)، ۲ در ۳ متر و ۳ در ۴ متر بافته می شوند. اما آنها را می توان در اندازه های جانبی نیز یافت تا راهروها یا راه پله ها را پهن کند یا شکاف های خانه را پر کند.

علاوه بر این، این نوع فرش ماشینی ممکن است دارای گیج های مختلفی باشد که می توانید متناسب با فضای خانه آن ها را خریداری کنید.

برای بافت فرش از روش بافت استفاده می شود. در این روش پود نازکی از نخ تاروپود رد می شود و با شانه بافندگی می شکنند. برای بافت این نوع فرش، نخ های تاروپود را بر روی تیرهای عمودی، افقی، تبریزی یا دوار می بافند. این نخ ها که به نخ معروف هستند از نخ پنبه ای ساخته می شوند و بسته به نوع آن ضخامت های متفاوتی دارند.

گلیم فرش

قالیچه های گلیم که طرحی اصولی و ساده دارند بر روی چوب لباسی ثابت بافته می شوند و از چوب لباسی تبریزی برای بافت انواع پیچیده تر استفاده می شود.

تاروپود بافی یا بافندگی مناسب مرحله ای است که دانش و مهارت خاصی می طلبد. زیرا حرکت نخ در فرآیند بافت منجر به نقض طرح فرش و نامتقارن یا ناهموار بودن آن می شود. در این فرآیند نخ های اصلی در فاصله ای نزدیک از یکدیگر و به موازات محیط پیچ می شوند. بعد از بافت نوبت به بافت می رسد.

تشک های گلیم معمولا طراحی محدود و خاصی دارند. بنابراین افراد باتجربه می توانند بدون نقشه از فرش فرش ببافند. اما اگر بافت از روی کارت باشد، بافنده با استفاده از پشم رنگ شده به نام خامه، نقش ها را یکی یکی روی فرش می کشد.

 

مزایا و معایب فرش چیست؟

مهمترین مزیت این نوع فرش سبک بودن آن است. این امر حمل و نقل آن را از کارخانه یا کارگاه بافندگی آسان می کند و خریداران می توانند به راحتی آن را از فروشگاه به خانه ببرند. علاوه بر این،فرش های گلیم دارای سایزهای مختلفی است.

بنابراین می توان از آن به عنوان تابلوی دکوری در خانه یا فرش، اتاق خواب، آشپزخانه، راه پله ها از آن استفاده کرد. قیمت پایین گلیم فرش در مقایسه با قالیچه و فرش لوکس مزیت دیگر آن است.

معمولا فرش گلیم دستباف قیمت بالاتری نسبت به نمونه های ماشینی دارند. اما به طور کلی قیمت آن از فرش و قالیچه لوکس کمتر است.

جارو کردن و شستشوی این نوع فرش بسیار آسان است. به همین دلیل گزینه بسیار خوبی برای آشپزخانه است. علاوه بر این عدم وجود پرز در فرش باعث می شود رطوبت کمتری جذب شود. بنابراین می توان از آن در محیط های مرطوب استفاده کرد.

1-گلیم فرش

این ویژگی باعث می شود این نوع فرش کرکی نباشد و در انسان ایجاد حساسیت نکند. استفاده از الیاف طبیعی در بافت این نوع فرش باعث می شود فرش بوی نامطبوع نداشته باشد و در اثر پا خوردن یا قرار گرفتن در معرض نور خورشید رنگ آن از بین نرود.

از جمله معایب این نوع فرش محدود بودن رنگ و طرح آن است. معمولا به دلیل الیافی که برای بافت این نوع فرش استفاده می شود، نمی توان از طرح های پیچیده یا رنگ های مختلف استفاده کرد.

البته این مشکل در مقایسه با طرح های مختلف فرش قابل مشاهده است. در واقع اگر فقط به فرش فرش نگاه کنیم، طرح های جذاب و زیبایی را در آن خواهیم دید.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.